Expositie over Gispen en Dudok: wat die stalen klassiekers je huis nog leren

Een stoel van glanzend gebogen buis met zwarte armleuningen van bakeliet. Grote kans dat je er ooit op hebt gezeten, in een schoolgebouw, een gemeentehuis of bij je grootouders. Het is het werk van Willem Hendrik Gispen, en vanaf 9 oktober krijgt hij een grote tentoonstelling in Hilversum. Het Dudok Architectuur Centrum laat met ‘Dudok x Gispen, 110 jaar Gispen in Gebouwen’ zien hoe zijn meubels en de architectuur van Willem Marinus Dudok elkaar versterkten. Het Noordhollands Dagblad schreef er op 27 september over, met als strekking dat de twee zonder ego samenwerkten. Een mooi moment om te kijken wat die stalen klassiekers je eigen huis nog te bieden hebben.

Wie Gispen was en waarom hij ertoe doet

Gispen werd in 1890 in Amsterdam geboren en begon volgens Wikipedia in september 1916 een eigen werkplaats in een kleine smederij. Daar komt de 110 jaar in de titel van de expositie vandaan. In 1926 bracht hij zijn Giso-lampen op de markt, en in november 1927 liet hij zijn eerste buisstalen stoel zien. Hij was geïnspireerd door ontwerpers als Mart Stam en Mies van der Rohe, maar maakte er iets eigens van. Zijn fabriek groeide uit tot een van de eerste in Nederland die buismeubels in serie produceerde, voor huis en kantoor.

Wat hem bijzonder maakt, is dat hij nooit alleen aan het meubel dacht. De tentoonstelling draait precies om dat idee. Aan de hand van gebouwen, van modernistische fabrieken tot hedendaagse kantoren, laat het centrum zien hoe zijn meubels een ruimte karakter geven. De samenwerking met Dudok, de architect van het Raadhuis Hilversum, is daarbij een apart hoofdstuk. Hun gedeelde idee was dat gebouw en inrichting één geheel vormen.

De expositie is te zien van vrijdag 9 oktober 2026 tot en met zondag 4 april 2027, in het souterrain van het Raadhuis. Het centrum is open op woensdagmiddag en van donderdag tot en met zondag, en je hoeft je vooraf niet aan te melden. Met hetzelfde ticket kun je ook de vaste tentoonstelling over Dudok bekijken.

Welke Gispen-ontwerpen je nog kunt kopen

Het goede nieuws is dat je voor een Gispen-stoel niet per se naar een veiling hoeft. Dutch Originals maakt onder de naam Gispen Classics nog altijd de bekende buisstoelen. De 101 is de stoel zonder armleuningen uit 1931, de 201 is dezelfde stoel met armleuningen. Er is ook een XL-versie met een iets ruimere zitting, en een variant met houten zitting en rug. Daarnaast zitten er fauteuils in de lijn, zoals de 412 met zijn ronde buisframe en zwarte bakelieten armleuningen. Het frame kies je in hoogglans chroom of mat zwart.

Wil je liever een origineel, dan kom je uit bij vintage. Op Marktplaats en bij veilinghuizen duiken regelmatig oude Gispen-stoelen op, vaak uit kantoren en scholen. Let dan op de staat van het chroom en de bakelieten armleuningen. Kleine roestplekjes op buis zijn goed te poetsen, maar een gebarsten armleuning is lastiger te vervangen. Ook bij originele stukken geldt dat een opgeknapte zitting geen probleem is. Het frame is waar het om draait.

Zelf vind ik de 101 met houten zitting de makkelijkste instapper. Hij is minder streng dan de volledig beklede versie en past daardoor ook in een warm interieur.

Zo combineer je buisstaal thuis zonder dat het kil wordt

Buisstaal heeft de naam koel en zakelijk te zijn, en dat klopt als je het in een witte ruimte naast glas en beton zet. Maar zo bedoelde Gispen het niet. Zijn meubels stonden in huizen met houten vloeren, gordijnen en boekenkasten. Met een paar keuzes krijg je dat gevoel ook in je eigen huis.

• Zet het naast hout. Een set Gispen-stoelen rond een massief houten eettafel is misschien wel de mooiste combinatie. Het warme hout breekt de glans van het chroom. Twijfel je nog over stoelen rond je tafel, lees dan ook onze tips voor het kiezen van eetkamerstoelen.
• Kies een warme bekleding. Corduroy, wol of leer in cognac, oker of donkergroen haalt de strengheid uit een buisframe. De oker ribstof waarin de 412 vaak wordt getoond, is daar een goed voorbeeld van.
• Mix in plaats van matchen. Eén Gispen-fauteuil in een verder moderne woonkamer valt meer op dan een complete set. Zie het als een blikvanger, niet als thema.
• Denk aan licht. Een lamp met een metalen kap of een glazen bol past bij de tijd waarin Gispen zijn Giso-lampen maakte. Warm licht maakt het chroom bovendien zachter, zeker nu de avonden donkerder worden. Meer ideeën vind je in ons stuk over licht dat je huis warmer laat voelen.
• Mat zwart als alternatief. Vind je chroom te glimmend, kies dan het zwarte frame. Dat oogt rustiger en past goed bij donker hout en een industriële of Scandinavische inrichting.

Waarom deze expositie ook voor je interieur interessant is

Je kunt deze tentoonstelling zien als een stukje designgeschiedenis, en dat is het ook. Maar het idee erachter is verrassend praktisch. Gispen en Dudok lieten zien dat een meubel pas echt werkt als het klopt met de ruimte eromheen. Dat is precies de vraag die je jezelf thuis stelt als je een nieuwe stoel of lamp zoekt. Past dit bij de vloer, het licht en de maat van de kamer?

Wie in de buurt woont, kan een bezoek combineren met een rondleiding door het Raadhuis, dat het centrum ook aanbiedt. Dan zie je met eigen ogen hoe architect en meubelmaker samen een gebouw vormgaven. Ik denk dat je daarna anders naar je eigen eetkamer kijkt.