Interieur van het Jaar 2026: wat je van de winnaar thuis kunt gebruiken

De beste verbouwing van het jaar was er een waarbij zo weinig mogelijk werd vervangen. Dat is in het kort de les van het Interieur van het Jaar 2026. De vernieuwde foyers rond de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht wonnen op woensdag 4 november de prijs tijdens de Architectenweb Awards. Architectenweb meldde de bekroning van de foyers, en het ontwerpbureau deMunnik-deJong-Steinhauser beschrijft op de eigen site wat er precies is gedaan. Juist die beschrijving is interessant als je thuis iets wilt opknappen.

Een concertgebouw is natuurlijk geen rijtjeshuis. Maar de opgave lijkt meer op die van een gewone woonkamer dan je zou denken. Een ruimte die ruim tien jaar weinig aandacht kreeg, die weer prettig moest worden om in te zitten, en waar het budget niet onbeperkt was. Wij halen er vijf keuzes uit die je ook in huis kunt maken.

Wat er in Utrecht is gebeurd

Bij de grote verbouwing van het oude muziekcentrum Vredenburg tot TivoliVredenburg, ruim tien jaar geleden, was er geen geld meer voor de foyers rond de Grote Zaal. Die bleven liggen. Nu zijn ze vernieuwd met een dubbel doel. De zaal moest weer een gezicht krijgen naar de binnenstad, en de foyers moesten een gratis toegankelijke huiskamer voor Utrecht worden, zonder drempel.

De architecten werkten daarvoor samen met Herman Hertzberger, de ontwerper van het oorspronkelijke gebouw, en hielden zoveel mogelijk van het bestaande overeind. Ze spreken zelf van chirurgische ingrepen. Er werd één van de acht monumentale trappen gesloopt en er werden twee grote ronde openingen in een betonnen wand gezaagd. Verder is vooral hersteld wat er al was. De jury noemde de renovatie voorbeeldig, omdat de ruimtelijke rijkdom en de sociale betekenis van het oorspronkelijke ontwerp weer zichtbaar zijn geworden.

1. Eerst herstellen wat er al ligt

De eiken vloeren en de houten plafonds in de foyers zijn hersteld, niet vervangen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in een woonkamer gaat het vaak anders. Een oude houten vloer die dof en gekrast is, gaat er bij veel verbouwingen uit voor laminaat of pvc, terwijl schuren en opnieuw afwerken hem vaak weer jaren mooi maakt. Wie twijfelt tussen echt hout en een alternatief, vindt de verschillen in ons stuk over houtlooktegels of echt hout. De les uit Utrecht is vooral dat je eerst kijkt wat de ruimte al goed heeft, en pas daarna wat er weg moet.

2. Doorkijk maken in plaats van muren slopen

De twee ronde openingen in de betonnen wand zorgen voor meer doorzicht, ook naar buiten. In de zaalwand kwamen opnieuw vensters, als verwijzing naar de taatsdeuren die daar ooit zaten. Zo is het contact tussen zaal en foyer hersteld zonder dat de wand verdween.

Dat is een mooie tussenweg voor wie thuis een donkere gang of een dichte keuken heeft. Een doorbraak hoeft geen open ruimte te worden. Een binnenraam, een glazen deur of een opening in een niet-dragende wand geeft licht en zicht, terwijl je nog steeds twee ruimtes hebt. Let wel op, bij een dragende wand heb je een constructeur nodig, en in een huurhuis vraag je eerst toestemming.

3. Textiel aan de muur voor rust

Het opvallendste onderdeel is een textielwand van 600 vierkante meter rond de foyers. Die dempt het geluid en helpt met zijn herkenbare patronen ook bij het vinden van de weg. Hij is ontworpen samen met textielontwerper Mae Engelgeer en het TextielLAB in Tilburg. Op de foto’s zie je blauwgrijze banen met hier en daar een fel oranje of groen accent.

In een woonkamer met harde vloeren, veel glas en kale muren galmt het al snel, zeker als er bezoek is. Stof aan de muur doet daar wat in de foyers gebeurt, het maakt de ruimte rustiger om in te zijn. Dat kan met een groot wandkleed, met akoestische panelen of door een hele wand te bekleden. Hoe dat laatste gaat, beschreven we in muren bekleden met stof. De les uit Utrecht is dat het geen saaie oplossing hoeft te zijn. Met een patroon en een paar accentkleuren wordt het de blikvanger van de ruimte.

4. Eén houtsoort voor de vaste meubels

De lockers en meubels in de foyers zijn gemaakt van okoumé-multiplex, hetzelfde materiaal als in het oorspronkelijke ontwerp. Het idee daarachter is dat nieuwe onderdelen er niet als iets nieuws uitzien, maar als een vervolg op wat er al was.

Thuis werkt dat net zo. Laat je een kast, een vensterbank of een bank op maat maken, kies dan een houtsoort die al ergens in de kamer zit, in de vloer, de deuren of een oude kast. Een woonkamer met drie verschillende soorten hout naast elkaar oogt al snel onrustig, terwijl één houtsoort die steeds terugkomt de kamer bij elkaar houdt. Multiplex is daarbij een sterkere keuze dan het imago doet vermoeden. Met een mooie toplaag is het stevig en betaalbaar, en de zichtbare laagjes aan de rand worden vaak bewust in het ontwerp gelaten.

5. Een stoer materiaal per plek

De vijf nieuwe bars zijn uitgevoerd in terrazzo en geperforeerd metaal, en ook verder werd er gewerkt met beton, staal en hout, de materialen van het oorspronkelijke gebouw. Buiten staan betonnen poefjes als tegenhanger van de stalen poefjes binnen. Het is een interieur waarin elk materiaal een eigen plek heeft.

Voor een woonhuis is terrazzo vooral interessant op plekken die veel te verduren krijgen, zoals een keukenblad, een vensterbank of een badkamervloer. Combineer het met een warm materiaal ernaast, hout of textiel, dan blijft het gezellig. Dat zie je ook in de foyers. Het harde terrazzo staat op een eiken vloer, met een zachte wand erachter.

Wat je hiervan meeneemt

Wat dit project zo bruikbaar maakt, is dat het weinig met trends te maken heeft. Er is geen nieuwe stijl verzonnen, er is vooral gekeken naar wat het gebouw al was en wat het nodig had om weer prettig te zijn. Herstellen, een opening maken waar het licht moet komen, stof waar het galmt en hout dat terugkomt. Wie zelf een woonkamer opknapt, kan met dezelfde vragen beginnen. Ook als het budget krap is, zoals in ons stuk over interieur opknappen met weinig geld, levert dat vaak meer op dan een nieuw meubel.

De foyers zijn bedoeld als gratis toegankelijke huiskamer van de stad, dus wie in Utrecht is, kan het zelf gaan bekijken. Kijk dan vooral naar de wanden en de vloer. Daar zit het werk dat de prijs heeft gewonnen.