Tuinstoel schendt modelrecht: mag je een designkopie eigenlijk kopen

Ja, als particulier mag je een kopie van een designmeubel kopen en gewoon in je eigen tuin of woonkamer gebruiken. Het modelrecht en het auteursrecht richten zich op wie een kopie maakt, invoert of verkoopt, niet op de koper die er thuis op zit. Wie er handel van maakt, zit wel fout. Dat het voor jou mag, betekent overigens niet dat het altijd een goede koop is. Daarover verderop meer.

De vraag is actueel door een zaak rond een tuinstoel. Interieurjournaal meldde op 25 september dat de Amelie-tuinstoel van Intergamma, het bedrijf achter Gamma en Karwei, inbreuk maakt op het ontwerp van de Kodo dining chair van de Belgische meubelmaker Vincent Sheppard. De voorzieningenrechter in Den Haag noemde de stoel volgens het vakblad “nagenoeg identiek” aan het origineel. Ook de Amelie-loungeset ging onderuit, die maakt inbreuk op het auteursrecht op de Kodo modular sofa. Het vonnis in kort geding dateert van 22 juli 2026 en staat sinds 17 september op Rechtspraak.nl. Intergamma moet de verkoop van beide Amelie-modellen in de hele Europese Unie staken.

Wat modelrecht eigenlijk beschermt

Modelrecht beschermt het uiterlijk van een product. Niet hoe het werkt, maar hoe het eruitziet, zoals de vorm van een rugleuning, de lijn van een onderstel of het patroon van een vlechtwerk. Om bescherming te krijgen, moet een ontwerp nieuw zijn en een eigen karakter hebben. De toets die de rechter daarbij gebruikt, is de indruk bij de zogeheten geïnformeerde gebruiker. Dat is iemand die meubels kent en goed kijkt, maar geen ontwerper is. Wekt de kopie bij die persoon geen andere algemene indruk dan het origineel, dan is het inbreuk.

Een ontwerper kan zijn model laten inschrijven. Voor de Benelux gaat dat bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom, voor de hele EU als Uniemodel. De Kodo-stoel is als Uniemodel ingeschreven, een bescherming die in de hele EU geldt. Naast modelrecht is er auteursrecht. Dat hoef je niet in te schrijven, maar een ontwerp moet dan wel duidelijk de creatieve keuzes van de maker laten zien. Bij de loungeset vond de rechter dat die keuzes herkenbaar waren overgenomen.

Waarom kleine verschillen niet genoeg zijn

Dit is het interessante deel van de zaak. De Amelie-stoel was niet precies gelijk aan het origineel. Volgens Interieurjournaal had hij een andere uitvoering van de rugleuning en een extra horizontale staaf tussen de voorpoten. Intergamma wees bovendien op oudere stoelen met vergelijkbare kenmerken, zoals de Fern van Gloster. De rechter zag daar geen reden in om de stoel anders te beoordelen. De combinatie van de gevlochten rugleuning, het onderstel en de manier waarop die samenkomen, gaf de Kodo zijn eigen karakter, en de Amelie wekte dezelfde indruk.

Voor wie meubels koopt, is dat een nuttige les. Een kopie hoeft niet tot op de millimeter gelijk te zijn om een kopie te zijn. Een paar aangepaste details maken een meubel niet ineens een eigen ontwerp.

Wat dit voor jou als koper betekent

Heb je een Amelie-stoel of een Amelie-loungeset in de tuin staan, dan hoef je niets te doen. Het vonnis verplicht Intergamma om zijn zakelijke afnemers aan te schrijven en om op te geven hoeveel exemplaren er zijn ingekocht en verkocht. Particulieren die er al een hebben, worden niet genoemd. Je mag hem houden en gebruiken.

Dat geldt in het algemeen. Het modelrecht geldt niet voor handelingen in de privésfeer die geen commercieel doel hebben. Kopen voor jezelf en gebruiken valt daaronder. Wie kopieën inkoopt om ze door te verkopen, of ze op grote schaal via een webshop aanbiedt, doet wel iets wat niet mag. Een kort geding is overigens een voorlopig oordeel. De rechter gaf Vincent Sheppard zes maanden om een bodemprocedure te beginnen, als dat nog niet was gebeurd.

Zo herken je een designkopie

Winkels zeggen er zelden bij dat iets op een bekend ontwerp lijkt. Een paar signalen helpen.

• Het lijkt sprekend op een meubel dat je kent, maar er staat geen ontwerper of merk bij. Zoek het origineel op en leg de foto’s naast elkaar.
• De prijs ligt ver onder die van het origineel. Een ontwerp met veel handwerk, zoals een gevlochten stoel, kan niet voor een fractie gemaakt worden zonder dat er ergens op bespaard is.
• De details zijn net anders. Kijk naar het vlechtwerk, de lassen en de afwerking van de poten. Bij kopieën is het vlechtwerk vaak grover en is er minder aandacht voor de verbindingen.
• De productomschrijving leunt op een stijl, zoals “in de stijl van” of “geïnspireerd op”, zonder te zeggen wie het ontwerp maakte.
• Het materiaal is anders dan bij het origineel. Een buitenstoel met ander touw of een dunner frame gaat in de regel minder lang mee.

Moet je het doen

Dat het mag, maakt het nog geen goede koop. Bij tuinmeubels is het verschil vaak het grootst, omdat ze regen, zon en vorst moeten doorstaan. Bij een fabrikant die zijn eigen ontwerp maakt en er garantie op geeft, weet je waar je aan toe bent. Bij een kopie is dat afwachten. Wij vinden bovendien dat je met een kopie het idee koopt zonder de maker ervan te betalen. Wil je de uitstraling van een designstoel zonder de prijs, kijk dan liever naar een ander, eigen ontwerp in dezelfde sfeer, of naar een tweedehands origineel. Wie het origineel wil zien, vindt de Kodo-collectie bij Vincent Sheppard zelf. En wie nog op zoek is naar een buitenstoel die niet op iets anders lijkt, vindt in de lage tuinstoel is terug genoeg om verder te kijken.